AĞUSTOS SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Nepal'in Yaşayan Tanrıçaları

Isabella Tree

Stephanie Sinclair

29.5.2015

Nepal'in Yaşayan Tanrıçaları

Tokha Kumarisi dokuz yaşındaki Dangol daha bebekken yaşayan tanrıça olmuş. Kumarinin, gözlerinin içine bakan kişiyi doğrudan kutsal varlıkla ilişkiye geçirdiğine inanılıyor. Dini festivallerde, Kumari’nin alnı yaratıcı enerjinin simgesi olan kırmızı renge boyanıyor.

Newar halkından küçük kızlar Katmandu Vadisi’nde kutsal ilahlar olarak kabul görüyor.

Kutsallığın eşiğinde duran Unika Vajracharya, Nepal’in en ünlü kişiliklerinden biri haline gelmek üzere belki de. Şimdilik, altı yaşında sıradan bir öğrenci. Utangaçlığına rağmen gözleri merakla parlıyor. Yabancılara alışık değil. Bugün, insanlara önünde diz çöktüren yaşayan tanrıça kumari seçilirse ne yapacağını sorduğumda yüzünde beliren gülümsemeyle birlikte yanaklarında gamzeler oluşuyor.

“Susacağım,” diyor. “Okula gitmeme izin verilmeyecek. Eğitimim evde yapılacak ve her gün tapınma göreceğim.”

Unika, Newar etnik grubuna mensup bir Nepalli. Resmi olarak Lalitpur adıyla bilinen Patan’da yaşıyor. Himalayalar’ın eteklerindeki bereketli Katmandu Vadisi’nin Budist ağırlıklı bu kentinin nüfusu 230 bin. Newarlar, vadiye özgü kültürün koruyucusu olmaktan dolayı gururlu. Ve bu kültürün çağlar boyu devam eden temel taşlarından biri de, küçük kızlara yaşayan tanrıçalar olarak tapınmayı içeriyor.

Seçim prosedüründe, Unika’nın anne–babasının bile katılmasının yasak olduğu gizli bir tören de var. Endişeli olup olmadığını soruyorum. “Hayır,” diyor hevesle. “Sadece heyecanlıyım.”

Thabu semtinde tuğla ve ahşap karışımı alçak tavanlı eski bir binada bulunan evinden çıktığımızda, annesi Sabita ve ablası Biphasa’nın elini çekiştirerek dar sokaklar boyunca hoplaya zıplaya yürüyor. Akrabalarının yüzlerce yıl boyunca yaşadığı, dini törenlere ve festivallere katılmak için toplandığı ve seçimin ilk aşamasının yapılacağı avlu Hakha Bahal fazla uzak değil. Unika’nın üzerinde, arkasında “Snoopy” yazan en sevdiği kapüşonlu sarı eşofman üstü var. Eğer seçilirse bunu artık son giyişi olacak. Çünkü yaşayan tanrıça sadece kırmızı giyiyor. Yaratıcı enerjinin rengi kırmızı, genelde evli kadınlara özgü bir renk. Komşu kadınlardan biri yanlarından geçerken Unika’nın yanaklarını okşayıp, “Kumari mi olacaksın sen bakalım?” diye soruyor.



Newar toplumlarında kumariler saygın kişiler. Geleceği görme, hastaları (özellikle de kan hastalıkları olanları) iyileştirme, kimi dilekleri yerine getirme, koruma ve refah sağlama yetisine sahip olduklarına inanılıyor. Her şeyden önemlisi bu dünya ile kutsal olan arasında anında ilişki kurdukları ve inançlılara maitri bhavana denilen her şeye karşı sevgi dolu olma duygusunu aşıladıkları inancı hakim.

Bu gelenek en az onuncu yüzyıla, kız ve erkek çocuklarının tüm Güney Asya’daki Hindu ve Budist törenlerinde kâhin olarak görev yaptığı dönemlere kadar uzanıyor.

Stephanie Sinclair

Tanrıçalık mertebesine yükseldiği gün yere basarak kendini kirletmemeye dikkat eden Dangol, babası tarafından tahtırevana taşınıyor. Bisket Jatra Festivali sırasında tahtırevan onu kalabalıkların üzerinde tutacak.

Stephanie Sinclair

Kilagal Kumarisi iki yaşındaki Resuka tanrıça olabilir ama, sonuçta o da bir çocuk. Yemek yemeye direniyor. Resuka ile civarda yaşayan Katmandu kraliyet kumarisinin birbirlerini görürlerse ruhlarının bedenlerinden ayrılacağına inanılıyor.

Stephanie Sinclair

Kilagal Kumarisi iki yaşındaki Resuka tanrıça olabilir ama, sonuçta o da bir çocuk. Yemek yemeye direniyor. Resuka ile civarda yaşayan Katmandu kraliyet kumarisinin birbirlerini görürlerse ruhlarının bedenlerinden ayrılacağına inanılıyor.

Stephanie Sinclair

Okul kravatıyla kurallara uyum sağlayan dokuz yaşındaki Dangol hep kırmızı giymek zorunda. Bunun dışında sıradan bir öğrenci, ancak tek bir farkla: Öğretmenleri ve sınıf arkadaşları ona Dya Maiju (Küçük Kız Tanrıça) diye hitap ediyor.

Stephanie Sinclair

Unika, ailesinin oturma odasında erkek kardeşiyle oynarken anne–babası onu kumari adayı olarak gösterip göstermeme konusunu tartışıyor. Bir önceki kız ilk adetini gördüğü için görevden alınmıştı.

Stephanie Sinclair

Tüm diğer kumariler gibi Dangol’a da festivallerde özel bir makyaj yapılıyor. Ancak bu kutlamalarda kumarilerin deneyimlediği tek değişiklik makyaj değil. Eski kumariler kendilerini daha büyük ve güçlü hissettiklerini ve alınlarından sıcaklık yayıldığını söylüyor.

Stephanie Sinclair

Unika, Lagankhel’deki bir dükkânda tahtında otururken yardımcılarından biri kendisine ilahi güç verdiğine inanılan gümüş kolyeyi düzeltiyor. Yeni seçilen Patan Kumarisi’nin ilk resmi görevi yağmur tanrısı heykelinin törensel banyosuna şahitlik etmek.

Stephanie Sinclair

Her yıl düzenlenen Indra Jatra Festivali sırasında 255 yıllık seyyar altın tapınakla başkente götürülen Katmandu Kumarisi Matina Şakya’nın etrafını hizmetliler, tantra din adamları ve diğer yardımcılar sarmış.

Stephanie Sinclair

Unika iş dışında, tüm çocuklar gibi hareketli ama asla azarlanmıyor. Erkek kardeşi ve ablasıyla oynadıkları oyunlarda patron hep o. Hiç kimse bir yaşayan tanrıçanın gazabına uğramak istemiyor.

İlahi güçle bağ kurma ve geleceği tahmin etme güçlerinin olduğuna inanılması Asya’nın yöneticilerinde özel bir ilgi uyandırıyordu. Yüzlerce yıl sonra bu gelenek, Hint Yarımadası’nın farklı kesimlerinde yaşayan –Kaşmir, Assam, Bengal, Tamil Nadu ve Nepal– halklar tarafından benimsenmişti. Yarımadada, aynı zamanda, şakti denilen kadın egemenliğine ve tantraya dayalı dinlere inanılıyordu. (Tantra, insanların sihirli yakarışlar ve törenlerle doğaüstü güçleri olan ilahi yaratıklara dönüşme halini ifade ediyor.)

Henüz ergenliğe ulaşmamış kızları (Nepalcede kumari “bakire” anlamına geliyor) birkaç yıl boyunca yaşayan tanrıça olarak yücelten bu geleneksel uygulama, yalnızca Nepal’in ücra dağlarının korunmuşluğunda derin kökleri olan bir kült haline geldi. Ve bu gelenek günümüzde yine yalnızca Nepal’de coşkuyla sürdürülüyor. Newar Budistleri kumariyi, bir Buda olan en yüce kadın ilah Vajradevi’nin cisimleşmiş hali olarak kabul ediyor. Hindular ise Durga’nın bir versiyonu olan büyük tanrıça Taleju’nun yeniden hayat bulmuş hali olarak görüyor.

Bugün Nepal’de, dokuzu Katmandu Vadisi’nde olmak üzere sadece on kumari var. Seçim hâlâ bahal denilen geleneksel avlu toplumlarına bağlı aileler arasından yapılıyor ve atalarının yüksek bir kasttan gelmesi gerekiyor. Bu göreve seçilmek en büyük onur kabul ediliyor ve kumarinin ailesine sayısız nimet sağlıyor. Bu yüzden de, küçük bir kızı modern dünyada yaşayan tanrıça olarak büyütmenin getirdiği maliyete, kişisel fedakârlıklara, ergenliğe ulaşıp da tekrar normal yaşama geri döndüğü sıradaki rehabilitasyon döneminin zorluklarına rağmen bazı aileler kızlarının kumari seçilmesini istiyor.


Altı yaşındaki Unika Vajracharya'nın Patan Kumarisi olarak ilk gününde ayakları bir sunu tepsisinde duruyor. Bir yılan tanrı ise başını koruyor. [Fotoğraf: Stephanie Sinclair]

Bu, Unika’nın kumari adayı olarak ikinci denemesi. İlk defasında iki yaşında olduğu için seçim sürecindeki ezoterik törenleri hatırlamıyor. Ailesini kızı tekrar aday göstermeye ikna eden şeylerden biri Unika’nın hevesi olmuş. Saçı topuz olarak kafasında toplanmış, gözlerinin etrafına, şakaklarına kadar siyah sürme çekilmiş ve festival günlerinde alnına, ortasında gümüş bir agni çakçu –ateş gözü olarak bilinen üçüncü göz– bulunan kırmızı tika resmedilmiş bir kumari gibi giyinmeye can atıyor. Kumari süslemelerini taşıma isteği bile başlı başına özel bir durum, karma denilen alın yazısının onu bu göreve çektiğine dair bir işaret olarak kabul ediliyor.

Unika’nın büyükannesi Masinu, bu defa da seçilmezse küçük kızın hayal kırıklığına uğramasından endişeleniyor. “Tüm iyi dileklerim onunla. Üzülmesini istemiyorum.”

Unika’nın küçük bir ayakkabı dükkânı işleten babası Rameş’in başka endişeleri de var. “Masraftan çekiniyorum,” diyor. “Bir de ailenin arılık konusunda uyması gereken kısıtlamalar var.”

Kumari herkes için zahmetli bir sorumluluk ama ailenin ekmeğini kazanan kişi olarak en büyük yük Rameş’in omuzlarına binecek. Kız her gün özel giysiler giyip makyaj yapmak ve yılda en az iki kez pahalı kumaşlardan yapılmış yeni festival giysileri edinmek zorunda. Evdeki odalardan biri –kalabalık kentte değerli bir mülk ve hatta bir lüks– tanrıçanın inançlıları kabul edeceği, içinde tahtının da bulunacağı tapınma odası puja olarak ayrılacak. Ailenin, kızın önünde her sabah nitya puja –günlük tapınma töreni– yapması gerekecek. Festivaller haricinde dışarıya çıkamayacak ve o zaman da ya birinin kucağında ya da bir tahtırevanda taşınması gerekecek ki ayakları yere değmesin. Sadece belli şeyler –yumurta ve tavuk gibi tabu olmayan yiyecekler– yiyebilecek. Evdeki her şeyin törensel arılıkta tutulması zorunlu olacak. Kızla temasa geçenler deri giyemeyecek. Her şeyden ötesi kumarinin hiçbir yerinin kanamaması gerekecek. Kızın bedenine, kumari olduğu andan itibaren girdiğine inanılan tanrıça ruhu şaktinin, kız kan kaybettiğinde onu terk edeceğine inanılıyor. Kazayla oluşan bir sıyrık bile saltanatını sonlandırabilir. Yaşayan tanrıça, adet görmeye başladığı anda ise görevden alınıyor.


Devamını National Geographic Türkiye'nin Haziran sayısında veya iPad/iPhone/Android edisyonlarında okuyabilirsiniz.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

Stephanie Sinclair

Tanrıçalık mertebesine yükseldiği gün yere basarak kendini kirletmemeye dikkat eden Dangol, babası tarafından tahtırevana taşınıyor. Bisket Jatra Festivali sırasında tahtırevan onu kalabalıkların üzerinde tutacak.

Stephanie Sinclair

Kilagal Kumarisi iki yaşındaki Resuka tanrıça olabilir ama, sonuçta o da bir çocuk. Yemek yemeye direniyor. Resuka ile civarda yaşayan Katmandu kraliyet kumarisinin birbirlerini görürlerse ruhlarının bedenlerinden ayrılacağına inanılıyor.

Stephanie Sinclair

Kilagal Kumarisi iki yaşındaki Resuka tanrıça olabilir ama, sonuçta o da bir çocuk. Yemek yemeye direniyor. Resuka ile civarda yaşayan Katmandu kraliyet kumarisinin birbirlerini görürlerse ruhlarının bedenlerinden ayrılacağına inanılıyor.

Stephanie Sinclair

Okul kravatıyla kurallara uyum sağlayan dokuz yaşındaki Dangol hep kırmızı giymek zorunda. Bunun dışında sıradan bir öğrenci, ancak tek bir farkla: Öğretmenleri ve sınıf arkadaşları ona Dya Maiju (Küçük Kız Tanrıça) diye hitap ediyor.

Stephanie Sinclair

Unika, ailesinin oturma odasında erkek kardeşiyle oynarken anne–babası onu kumari adayı olarak gösterip göstermeme konusunu tartışıyor. Bir önceki kız ilk adetini gördüğü için görevden alınmıştı.

Stephanie Sinclair

Tüm diğer kumariler gibi Dangol’a da festivallerde özel bir makyaj yapılıyor. Ancak bu kutlamalarda kumarilerin deneyimlediği tek değişiklik makyaj değil. Eski kumariler kendilerini daha büyük ve güçlü hissettiklerini ve alınlarından sıcaklık yayıldığını söylüyor.

Stephanie Sinclair

Unika, Lagankhel’deki bir dükkânda tahtında otururken yardımcılarından biri kendisine ilahi güç verdiğine inanılan gümüş kolyeyi düzeltiyor. Yeni seçilen Patan Kumarisi’nin ilk resmi görevi yağmur tanrısı heykelinin törensel banyosuna şahitlik etmek.

Stephanie Sinclair

Her yıl düzenlenen Indra Jatra Festivali sırasında 255 yıllık seyyar altın tapınakla başkente götürülen Katmandu Kumarisi Matina Şakya’nın etrafını hizmetliler, tantra din adamları ve diğer yardımcılar sarmış.

Stephanie Sinclair

Unika iş dışında, tüm çocuklar gibi hareketli ama asla azarlanmıyor. Erkek kardeşi ve ablasıyla oynadıkları oyunlarda patron hep o. Hiç kimse bir yaşayan tanrıçanın gazabına uğramak istemiyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA