EKİM SAYISI BAYİDE!


ABONE OL

Azı Bile Zararlı

Stephen Leahy

Thomas P. Peschak

29.8.2019

 

Azı Bile Zararlı

Albatroslar ve yelkovanlar, bir tekneden atılan balıkları yiyor.

Plastik tüketiminin hayattaki deniz kuşlarının sağlığına etkilerini inceleyen az sayıdaki araştırmadan biri, yalnızca birkaç parça plastiğin bile büyük zararlara yol açtığını ortaya koyuyor.

Yeni bir araştırmanın bulgularına göre herhangi bir miktarda plastik yiyen deniz kuşları büyük sağlık sorunları yaşıyor. Plastiklerin canlılar üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmaların çoğu ölümlere odaklanıyor; bu yeni araştırma ise plastiğin hayattaki canlılar üzerindeki ölümcül olmayan etkilerini inceleyen ilk araştırmalardan biri.

Araştırmada yer alan genç kuşlarda böbrek sorunları ve yüksek kolesterol seviyesinin yanı sıra kanat, kafa ve gaga uzunluğunda ve vücut kütlesinde azalma gözleniyor.

“Deniz kuşları, dışarıdan bakıldığında sağlıklı görünüyor olabilir; size hasta olduklarını ya da acı çektiklerini söyleyemiyorlar,” diyor, Avustralya’daki Tasmanya Üniversitesi, Deniz ve Antarktik Araştırmaları Enstitüsü’nden Jennifer Lavers. Kendisi ayrıca Environmental Science & Technology dergisinde yayımlanan ve plastik tüketiminin ölümcül olmayan etkilerini inceleyen araştırmanın başyazarı.

Lavers bir röportajda, “Onlara insanlarmış gibi davranıp sağlık durumlarını değerlendirmek için tam kan testleri yapmaya karar verdik,” diyor.

Genele bakıldığında deniz kuşları iyi durumda değil. Sayıları diğer tüm kuş gruplarından daha hızlı azalıyor ve bunun bir sebebinin de okyanuslardaki plastikler olduğuna inanılıyor.

“Kanaryalar kömür madenleri için ne demekse, deniz kuşları da okyanusların sağlığı için o demek. Onları yakından izlemeliyiz,” diyor Lavers.

Lavers ve meslektaşları plastiklerin, Avustralya’nın doğu kıyılarının 600 kilometre açıklarında bulunan ücra Lord Howe Adası’nda yer alan en büyük üreme kolonisindeki soluk gagalı yelkovanların (Ardenna carneipes) sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyerek yıllar geçirdi. Soluk gagalı yelkovan, Güney Avustralya ve Kuzey Yeni Zelanda’da üreyen, orta büyüklükte bir deniz kuşu. Geçtiğimiz yıllarda popülasyonlarında yüzde 29 oranında bir küçülme yaşandı.

Neredeyse diğer tüm deniz kuşları gibi, soluk gagalı yelkovanlar da yalnızca üremek ve yavrularını büyütmek için karaya ayak basıyor. Yetişkin bireyler geceleri balık ve mürekkepbalığı avlamak üzere açılıyor ve onları bekleyen yavruları beslemek üzere tekrar yuvalarına dönüyorlar. Fakat okyanuslar plastik atıklarla gitgide daha fazla kirlendiği için –bunlara her yıl 8 ila 9 ton daha ekleniyor– yetişkin bireyler yanlışlıkla yavrularına plastik kapaklar ve diğer plastik parçaları besliyor. Bazı yıllarda soluk gagalı yelkovan yavrularının yüzde 90 kadarının midesinde en az bir parça plastik bulundu.


Bir soluk gagalı yelkovan ve midesinden çıkarılan plastik parçaları. [Fotoğraf: Cameron Muir]

Zehirli yemekler

Plastik özünde zehirli bir madde ve araştırmaya göre üzerinde topladığı diğer deniz kirleticileri nedeniyle zaman içinde daha da zararlı hâle geliyor. Sindirim sistemine girdiğinde midede emilen toksinler hayvanın kan dolaşımına giriyor, diyor Lavers. İçinde 200 parça plastik bulunan bir kuş yavrusu hayatta kalamaz; araştırmacılar ise yalnızca birkaç parça plastiğin sağlığı nasıl etkilediğini merak ediyordu.

Lavers, “Çoğu deniz kuşunun midesi plastik dolu değil; genellikle yalnızca dört ya da beş parça plastik oluyor midelerinde,” diyor.

Araştırmacılar, içeriklerini değerlendirmek üzere yavruların midelerini boşaltmak için güvenli ve noninvaziv bir yöntem kullandı. Ayrıca kan örnekleri alındı ve bu örnekler hava yoluyla, kırmızı ve beyaz kan hücrelerin sayılacağı, kalsiyum, kolesterol, ürik asit seviyelerinin ve diğer genel sağlık göstergelerinin ölçüleceği testlere tabi tutulmak üzere bir laboratuvara gönderildi.

Midesinde plastik bulunan yavrular daha küçük vücut kütlelerine ve daha kısa kanat, kafa ve gaga uzunluklarına sahipti. Tek bir plastik parçası bile kolesterol seviyelerini artırmaya yetiyor, diyor Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde kıdemli kuş küratörü ve araştırmanın eş-yazarı olan Alex Bond.

Yüksek kolesterol seviyesi insanlarda dolaşım bozukluklarına yol açıyor, yelkovanlarda neye neden olduğunuysa hiç kimse bilmiyor, dedi Bond bir basın bildirisinde. Testler, plastik yiyen yavruların kanlarında daha az çözünmüş kalsiyum ve daha fazla ürik asit bulunduğunu gösterdi; bu da insanlarda böbrek bozukluklarına işaret eden bir durum.

“Bütün bunlar, adadan ayrıldığında hiçbir yardım almadan Japon Denizi’ne kadar uçması gereken bir kuş için oldukça önemli sonuçlar doğurabilir,” diyor Bond.

Yapılan son sayımlar, plastiklerin 2249 deniz türünü –çoğunlukla sindirim yoluyla–etkilediğini gösteriyor. 1995 yılında yalnızca 263 tür etkileniyordu, diyor Lavers.

“Veriler endişe verici. Yaban hayatının başına gelenlerin bizlerin de başına gelmekte olabileceğini varsaymak abartı olmaz.”

Stanford Üniversitesi’ndeki Hopkins Deniz İstasyonu’nda araştırmacı olan Matt Savoca, deniz kuşlarının neden plastik yediklerini araştırıyor. “Bu oldukça kontrollü bir deney çünkü aynı koşullarda yaşayan yabanıl kuşları inceliyor; aradaki tek fark bazılarının plastik yemiş, bazılarının yememiş olmaması.”

Kamu yalnızca plastik parçaları yüzünden boğulan ya da mideleri plastikle dolduğu için ölen kuşlardan haberdar oluyor, diyor Savoca; ama gerçek şu ki kuşların birçoğu yalnızca birkaç parça plastik yiyor. Fakat bu durum plastikten etkilenmedikleri anlamına gelmiyor; araştırmanın gösterdiği de tam olarak bu.

“Önceden kimsenin plastiğin deniz kuşlarında kolesterol artışına yol açabileceği konusunda bir fikri olduğunu sanmıyorum,” diyor Savoca.

Peki, deniz kuşları neden plastik yiyor? Savoca, araştırmasına dayanarak, “Çünkü güzel kokuyorlar, özellikle de yelkovanlara,” diyor.

“Deniz kuşları oldukça şaşırtıcı varlıklar.”

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA