EYLÜL SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Jüpiter: Birçok Gezegenin Katili

Andrew Fazekas

NASA/JPL-Caltech

30.3.2015

Jüpiter: Birçok Gezegenin Katili

İllüstrasyon, Güneş etrafındaki Dünya benzeri küçük gezegenleri yok eden bir çarpışmayı gösteriyor.

Güneş Sistemi'nin devi Jüpiter, birçok tarihi gezegeni yok etmiş olabilir.


Jüpiter, milyarlarca yıl önce iç Güneş Sisteminde adeta kozmik bir yıkım güllesi gibi salınarak yeni doğmuş Dünya benzeri gezegenlere çarpıp geçerek onları un ufak etmiş olabilir.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde Pazartesi günü yayımlanan ilginç keşif, uzun süredir kafaları meşgul eden bir bilmeceyi çözmeye yarayabilir: Güneş Sistemimiz neden diğerlerinden farklı?

Galaksimizdeki tipik gezegenler arasında, Dünya’dan daha büyük olup yıldızlarına yakın bir yörüngede dolananların da olduğu göze çarpıyor. Güneş Sistemimizde ise Güneş’e yakın gezegen sayısının azlığı dikkat çekiyor. Araştırmayı gerçekleştirenler arasında yer alan, Santa Curz’daki Kaliforniya Üniversitesi gökbilimcilerinden Gregory Laughlin yaptığı bir açıklamada, “Güneş Sistemimizin sıradışılığı giderek daha belirgin bir hal alıyor,” şeklinde konuştu. Laughlin ve ekibine göre, iç Güneş Sisteminde aslında yeni doğmuş bir sürü süper Dünya vardı. Güneş Sistemi dışı gezegen avcılarının, Samanyolu Galaksisi’ndeki tüm yıldızlarda görüldüğü gibi, onlar da Güneş’e yakın konumlanmışlardı.

Ekip, Dünya’nın ve kaya komşularının, Güneş’in etrafındaki büyük gezegenlerin Jüpiter ile çarpışarak yok olmasından çok sonra, geride kalan gezegen parçalarından oluştuğuna inanıyor. Jüpiter, teorisyenlerin Büyük Volta (Grand Tack) adını verdiği bir hareketle Güneş Sistemi'nin içine doğru ilerlerken, bir dizi tehlikeli kütle çekimsel etkiler yaratmış, yörüngeleri kesişen kaya gezegenlerle felaketle sonuçlanan çarpışmalar yaşamıştı. 

“Uyduların, Dünya yörüngesinde alçakta seyrederken parçalandıklarında duyduğumuz kaygıya benziyor. Onların da parçaları diğer uydulara çarpmaya başlıyor ve zincirleme bir çarpışma reaksiyonu ortaya çıkıyor. Yaptığımız çalışmalar, Jüpiter’in de iç Güneş Sisteminde böyle bir çarpışma zinciri yaratmış olabileceğini gösteriyor,” diyor Laughlin. 

Ortaya çıkan enkaz Güneş tarafından ortadan kaldırılmış ve Güneş Sistemi'nin iç bölümleri temizlenmiş olabilir.

Bu illüstrasyonda, Ay büyüklüğünde göksel bir cisim Merkür boyutunda bir cisimle çarpışıyor.


Kaostan Doğuş

Teoriye göre, arkada kalan kaotik gezegensel yıkıntıdan ikinci kuşak iç gezegenler –yani bugün gördüklerimiz– ortaya çıktı.

Gökbilimciler, birden fazla gezegeni olan 500 kadar yıldız keşfettiler. Ve normalde bunlar arasında süper Dünya olarak bilinen, kütleleri Dünya’nınkinden birkaç kat daha büyük birkaç gezegen de yer alıyor. Bu gezegenler, Merkür’ün Güneş’e olan mesafesinden çok daha yakın bir mesafede sıcak yıldızlarının etrafında dolanıyorlar. Jüpiter benzeri gaz devlerinin de sıklıkla yıldızlarına yakın dolandıkları göze çarpıyor.

Öyle görünüyor ki Jüpiter’in dış Güneş Sistemi'ndeki şimdiki konumunun nedeni, komşu gaz devi Satürn tarafından uzaklara itilmiş olması. Jüpiter’in uzaklaşması, Dünya da dâhil şimdiki kaya yapılı iç gezegenlerin ortaya çıkmasına yol açmış olmalı.

“Jüpiter’in içeri ve sonra da dışarı doğru hareketi fikrini destekleyen çok sayıda kanıt var. Çalışmamız bunun ortaya çıkardığı sonuçları inceliyor. Jüpiter’in Büyük Volta’sı aslında ilk iç Güneş Sistemi'ne karşı bir ‘Büyük Saldırı’ olmuş olabilir.”

Kendi Gözünüzle Görün

Gökyüzü gözlemcilerinin, önümüzdeki birkaç ay boyunca gezegen yok edici dev Jüpiter’i açık gecelerde görmesi mümkün olacak.

Gaz devi Jüpiter, gece gökyüzünde en parlak yıldızlardan biri olarak gözüküyor ve gece saatlerine egemen oluyor. Karanlık bastıktan sonra, güneydoğu gökyüzünün yarısına kadar yükselmiş, parlak, krem rengi, yıldız benzeri cismi aramanız gerekiyor. Dürbün ve küçük teleskoplar ise, her iki yanına ördekler gibi dizilmiş dört büyük uydudan oluşan maiyetini gözler önüne seriyor.

140 bin kilometre genişlikteki gezegenin, Dünya’dan 780 milyon kilometre uzakta olmasına rağmen bize bu kadar parlak görünmesi, dev boyutu ve tüm yüzeyinin yansıtıcı bulutlarla kaplanmış olması sayesinde gerçekleşiyor. Bu dev gezegeni çıplak gözle görmemizin nedeni, güneş ışığının yansıtıcı bulutlardan sekmesi ve gezegenlerarası uzayda 38 dakikalık bir yolculuktan sonra biz Dünyalıların gözüne ulaşması.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA