MAYIS SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Mars İstilası Başladı

Dan Vergano

NASA, Godard

1.10.2014

Mars İstilası Başladı

Bir sanatçının tasviriyle NASA’nın Mars üzerinde uçan MAVEN uzay aracı.

NASA’nın insansız uzay aracı MAVEN'in gezegene ulaşmasıyla uluslararası Mars istilası başladı.

Mars giderek kalabalıklaşıyor: NASA’nın yeni uydusu 21 Eylül'de Mars’a ulaştı. Onu, Hindistan’ın ilk gezegenler arası uzay aracı izledi. Şimdi sırada Mars’a yönelik yeni uzay yarışına adım atmayı bekleyen bir dolu ülke var.

NASA’nın Mars Atmosphere ve Volatile EvolutioN misyonu (MAVEN), 10 ay süren yolculuğunun ardından planladığı gibi Mars yörüngesine girdi. 671 milyon dolarlık misyon, NASA’nın iki robotik yüzey aracını, Mars çevresinde yörüngeye oturtulacak iki yörünge aracını ve Avrupa Uzay Ajansı’nın Mars Express yörünge aracını bir araya getiriyor.

Bununla birlikte birçok ülke Mars’a daha fazla yolculuk yapmayı planlıyor. SpaceX’in kurucusu, uzay girişimcisi Elon Musk ise gezegene insan kolonisi yerleştirmenin hayalini kuruyor. Uzay politikası uzmanları, Mars’ın önümüzdeki altı yıl boyunca gezegenler arasında tercih edilen güzergâh olmaya devam edeceğini tahmin ediyor. “Uzun lafın kısası, uzay araştırmasıyla ilgilenen bütün önemli ülkeler, Mars’a robotik bir keşif yaptı, yapacak ya da yapmayı umuyor,” diyor SpacePolicyOnline’dan uzay politikası analisti Marcia Smith.

Neden Mars? Washington’daki Smithsonian Havacılık ve Uzay Müzesi’nden uzay tarihçisi Roger Launius, “Temelde, bütün araştırmaların Mars’ta hayat olup olmadığı sorusunun etrafında döndüğü için,” diye yanıtlıyor bu soruyu. Her ne kadar arama çalışmaları birkaç on yıldır Marslıları bulmaktan, uzak geçmişte gezegenin yerleşilebilir olup olmadığına dair kanıt aramaya dönüşmüş olsa da, "Mars’ta yaşam olduğu inancımızdan da tam olarak vazgeçmiş değiliz,” diye ekliyor Launius.

Pallava Bagla, Corbis

Mars’a ulaşmasına sadece birkaç gün kalmışken Hindistan’ın Mars Orbiter Mission uzay aracı.

Max Alexander, İngiltere Uzay Ajansı/ESA

Avrupa’nın ExoMars yüzey aracı Mars’ın yüzeyine benzer bir alanda test sürüşü yapıyor.

Mars İstilası

MAVEN, Mars’ın dört milyar yıl önce ılık ve sulak bir gezegenken bugün nasıl soğuk ve kuru bir çöle dönüştüğünün hikâyesini anlatmayı hedefliyor. Günümüzde Mars'ın, Dünya’nınkinin sadece yüzde 0,6’sı kadar bir kalınlığa sahip, seyrek bir atmosferi bulunuyor. MAVEN, hidrojen gibi hafif gazların ne kadarının gezegeni terk edip uzaya kaçtığını ölçerek bilim insanlarının Mars'ın atmosferinin tarihinde geçmişe gitmelerine olanak verecek.

MAVEN’in ardından, Hindistan’ın Mars Orbiter Mission (MOM) uzay aracı 24 Eylül’de gezegene ulaştı. Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu, iki hafta önce Twitter’dan 73 milyon dolarlık aracın “sapasağlam” olduğunu ve misyonu Mars çevresinde bir yörüngeye oturtacak roket atışına hazır olduğunu duyurmuştu.

Şimdiye kadar Mars’a sadece ABD, Avrupa ve Rus uzay ajansları uydu gönderdi. Son gelişme, Hindistan’ın da bu ayrıcalıklı kulübe katılacağı anlamına geliyor. Tüm araçları Hindistan’da üretilen MOM’in Hindistan’ın uzay yeteneklerini geliştirmeyi amaçlayan bir girişim olduğu açık. Uzay aracı, kameralar, atmosferik gaz sensörleri ve yüzey kimyası spektrometreleri ile donatılmış durumda ve hepsi Hindistan’a Mars’ı kendi gözünden görme olanağı sağlıyor.

Mars Günlükleri

Mars, kâşifler için çok fazla şey barındırıyor. NASA’nın Curiosity yüzey aracı, iki yıl süren yolculuğun ardından gerçek hedefine, yani gezegenin yüzeyinde Sharp Dağı olarak da bilinen Aeolis Dağı’nın eteklerindeki tepelere ulaştı.

Curiosity’nin incelemeleri, Mars’ta bugüne kadar yerleşime elverişli bir ortam olup olmadığını belirlemek için en büyük şans olarak görülüyor. Curiosity, Mars’taki dağın sekiz kilometresini geçerken, Avrupa’nın Rusya desteğiyle sürdürülen ExoMars Trace Gas Orbiter misyonu ve NASA’nın Insight kara aracı 2016’da Kızıl Gezegen’e varacak. Insight, sismik aktivite ve yüzeyaltı sıcaklığa ilişkin işaretler bulmak amacıyla Mars’ta sondaj yapacak.

Yine Rusya’nın yardımıyla Avrupa’nın ExoMars yüzey araçlarının 2018’de Mars’a varmasıyla gezegenin ziyaretçileri de çoğalmış olacak. Mars’ın geçmişinde organik kimya izlerini bulmaya yönelik araştırmada ExoMars, Curiosity’ye katılacak.

Son olarak NASA’nın, Curiosity yüzey aracından kopyalanan ana gövdesine yeni eklenen araçlarla donatılmış Mars 2020 yüzey aracı Kızıl Gezegen'e varacak. Mars’ın yüzeyindeki sivri kayalar, Curiosity’nin tekerleklerine kısa sürede büyük zarar verdiği için yeni yüzey aracı daha sağlam tekerleklere sahip. Yeni yüzey aracı, Curiosity’nin keşifleri incelenerek seçilen örnekleme teknolojisiyle, yeni bir arazide Mars’ın geçmişinde yerleşilebilir koşulların olup olmadığının izini sürecek.

“Yörünge dinamiği birkaç yıldır bazı şeyleri gölgeliyor,” diyor SpacePolicyOnline’dan Smith. 2020’den sonra Dünya ile uygun yörünge senkronizasyonundan çıkacak olan Mars, Güneş etrafındaki yörüngesini 687 günde tamamlıyor. Bu da bir Dünya yılının neredeyse iki katı. Sonuç olarak gezegenler, normal yörünge hareketlerini yaparken yörünge hızlarından dolayı birbirlerine göre konumları farklılaşıyor ve bazen birbirlerinden oldukça uzaklaşıyor. Bu durum da uçuşları engellemiş oluyor. Ancak yaklaşık 26 ayda bir, gezegenler mükemmel bir şekilde diziliyor ve bir uzay aracının Dünya’dan Kızıl Gezegen’e yakıt açısından verimli seyahat etmesi için bir ay açık kalan “pencereler” açıyor.

Dünya Dışı Küreselleşme

Symonston’daki Avustralya Yerbilim Ajansı’nın Ulusal Yeryüzü ve Deniz Gözlem Grubu’ndan Jeff Kingwell, Space Policy dergisinde Haziran ayında yayımlanan makalesinde, “şu anda Asyalı ülkeler arasında süren çok sayıda eşzamanlı uzay yarışı var,” diye yazmıştı. Tıpkı Soğuk Savaş sırasında ABD ile SSCB arasındaki “Ay Savaşı” gibi. Asya’nın büyüyen diğer ekonomileri ile uzay çalışmalarını uzun süredir devam ettiren ülkeler arasındaki gerilimler gelecekte benzer şekilde ilerleyebilir. Bu örneklerin başında Çin ile Japonya geliyor.

Bütün bunların yanında çok sayıda ülke Mars’a gidenler kulübünde Hindistan’a katılmayı konuşuyor. Örneğin Rusya ve Çin, yeni ülkeleri Mars’a taşımak için gerekli olan ve şu an NASA’nın da üzerinde çalıştığı ağır yük taşıyabilen bir roket projesine dair planlarını açıkladı bile.

Çin: Haziran’da Çin Bilimler Akademisi’nden Ouyang Ziyun, ülkesinin Mars’a 2020 yılında bir araç indireceğini açıkladı. Çin, geçen yıl Jade Rabbit adında bir aracı Ay’a indirmişti. Bu araçla radyo haberleşmesi devam etse de sinyaller robotik komutları yerine getirecek kadar güçlü değil.

Japonya: Japonya da Haziran ayında, 2030’dan sonrasına ilişkin uzun vadeli planlarına Mars’ın keşfini de ekledi. Öneri metinlerinde bazı Japon uzay ajansları buna “Planet X” adıyla referans veriyor.

Rusya: Bu yılın başında Rusya merkezli Lavochkin hava ve uzaycılık şirketi, Boomerang misyonu kapsamında 2020’de Mars’ın Ay’ı olan Phobos’a ilk insansız uzay aracını göndermeyi planladıklarını açıkladı. Daha önceki Phobos-Grunt misyonu, 2012’deki fırlatılışı sırasında meydana gelen arıza nedeniyle başarısızlığa uğramıştı.

“Şu anda çok sayıda ülke Mars’a insansız uzay aracı gönderme teknolojisine sahip. Uluslararası teknoloji açısından bir olgunluk noktasına ulaştık” diyor Syracuse Üniversitesi’nden, Why Mars: NASA and the Politics of Space Exploration (Neden Mars: NASA ve Uzay Keşfi Siyaseti) kitabının yazarı W.Henry Lambright. “Mars, küreselleşme dediğimiz büyük trendin bir parçası olarak ülkeler için doğal bir cazibe merkezi.”

Gezegen Siyaseti

Smitsonian’dan tarihçi Launius, “Mars, insanlı araçlarla yapılacak uzay keşfi için kilit önemde. İnsanların gezegenden ayrılması için doğal bir güzergâh” diyor. “Her zaman çok ilgi çekecektir.”

Şu anda uzay çalışmaları yapan ülkeler arasında fonun yanında ortaklara ve roketlere bağlı olarak Mars’a astronot gönderme açısından en sağlam planları olan ülke ABD. Ayrıca, SpaceX’in kurucusu Elon Musk, şirketinin ürettiği Falcon 9 roketinin daha ağır bir versiyonuyla Mars’a koloniciler göndermeyi gündeme getirerek geçen yıl yaptığı meşhur konuşmasında “Mars’ta ölmek isterim, tabii aracımın çakılmasıyla değil,” demişti. Launius, uzayın keşfi için yapılan çalışmalarda 1970’lerde Viking misyonlarının yaşam belirtisi bulamamasının ardından Mars’ın biraz geri plana atılmasının ironik olduğunu söylüyor. NASA’nın 1997’deki Mars Pathfinder misyonu Kızıl Gezegen’e olan ilgiyi ve NASA’nın Mars programını yeniden canlandırdı. Bir dizi uydu ve gezgin (Spirit ve Opportunity), kamuoyunda ciddi bir ilgi uyandırdı ve NASA’nın itibarını da yeniden yükseltti.

Hem uzay ajansı hem de gezegen bilimcilerin istediği, şu an beklemede olan ve oldukça pahalı Mars’tan “örnek toplama” misyonu. Bu misyon, Mars’taki kaya örneklerinin Dünya’ya getirilmesini sağlayabilecek ve Mars 2020 gezgini ile bu mümkün olabilecek. NASA başkanı Charles Bolden ve diğerleri Mars’ın keşfi için insanlı uzay araçlarıyla yapılacak yolculukları herhangi bir ülkenin tek başına üstlenmesinin çok zahmetli olacağını vurgulayarak bunun uluslararası işbirliği gerektirdiğini söylüyor. “İhtiyacımız olan, ulusal çabaların daha sürdürülebilir uluslararası çabalara varması” diyor Lambright. “Henüz orada değiliz ama gelecekte bir gün muhtemelen o noktaya ulaşacağız.”

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

Pallava Bagla, Corbis

Mars’a ulaşmasına sadece birkaç gün kalmışken Hindistan’ın Mars Orbiter Mission uzay aracı.

Max Alexander, İngiltere Uzay Ajansı/ESA

Avrupa’nın ExoMars yüzey aracı Mars’ın yüzeyine benzer bir alanda test sürüşü yapıyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA