MAYIS SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Harita Sanatı

Cathy Newman

Bates Littlehales, National Geographic Creative

27.2.2015

Harita Sanatı

Charles Stern, Robert Ellis ve Don Jaeger işin büyük bir bölümünün elle yapıldığı 1957’de bir haritayı kontrol ediyor.

Bol verili ve yenilikçi haritalarıyla kara, deniz ve gökyüzünü evimize getiren National Geographic Society Harita Departmanı 100 yaşına girdi...  

National Geographic Society Coğrafya Uzmanı’nın ofis koordinatları 38° 54 dk 19 sn Kuzey, 77° 2 dk 16 sn Batı.

Evet, bu görevin günümüzdeki sahibi Juan José Valdés bulunduğu yeri tüm koordinatlarıyla biliyor. Ancak başında bulunduğu ve bu yıl 100. yılını kutlayan National Geographic Harita Departmanı’nın faaliyet alanı sadece konumlandırmadan ibaret değil. Yeryüzünün tüm dağ, nehir, göl, yol, resif, fiyort, ada, koyak, buzul ve okyanuslarını; gezegenleri, galaksileri ve Güneş Sistemi’ni; özetle karada, denizde ve uzaydaki tüm fiziksel oluşumları kapsıyor.

Bu yazı yazıldığı sırada (rakam henüz sayıldığı anda eskiyor olsa da) National Geographic Harita Departmanı 438 harita eki, 10 dünya atlası, onlarca küre, dergi sayfalarında yayımlanmak üzere 3 bin civarında, dijital formattaysa çok daha yüksek sayıda harita üretti.

Bir National Geographic haritasını farklı kılan şey ne midir? Doğruluk ve ayrıntılara verilen önem elbette. 1969 yılında hazırlanan Ay haritası, yüzeye inen 23 insansız uzay aracının –biri hariç– tümünün tam yerini gösteriyordu (Orbiter 4’ün düştüğü yer bilinmiyor).

Derginin tam zamanlı ilk yayın yönetmeni Gilbert H. Grosvenor tarafından kurulan departmanın alametifarikası her zaman yenilik oldu ve öyle olmaya da devam edecek. İlk kartografi şefi Albert H. Bumstead (şef, 1915–1939), Richard E. Byrd’ın Kuzey Kutbu’na yaptığı uçuş sırasında kullandığı bir güneş pusulası icat ederek gidişatı belirledi (manyetik pusulalar kutup için uygun değil). Ayrıca emek yoğun elyazısının yerine fotoğraf olarak üretilen harfleri geçiren Bumstead fotodizgi makinesi de onun icadıydı. 

1914 - Yeni Balkan Ülkeleri ve Orta Avrupa

National Geographic, Ağustos 1914’te, tarihin en kanlı çatışmalarından I. Dünya Savaşı’na sahne olan Avrupa ve Balkan Devletleri’nin bir haritasını yayımladı. Genel Yayın Yönetmeni Gilbert H. Grosvenor, yaklaşmakta olan savaşı hissederek haritaları bastırmış, mahzende depolayarak dağıtıma hazır tutmuştu. Okurlara verilen bilgiye göre harita, “National Geographic Society’nin üyelerine dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen ve tüm insanlığın dikkatini çeken olaylara dair en otantik bilgiyi ulaştırma politikasına uygundu.”

1991 - SSCB'nin Dağılışı

Siyasi imparatorlukların yükselişi ve düşüşü, bölgesel anlaşmazlıklar, çekilen kıyılar ve yeni bir ülkenin ortaya çıkışı haritaların çizilme ve adlandırılma biçimini etkiliyor. Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması Ukrayna’daki yer adlarının yüzde 90’ının değiştirilmesini gerektirmişti.

1944 - Almanya ve Civarı

Harita Departmanı sadece tarihi belgelemekle kalmadı, oluşmasına da katkıda bulundu. General Dwight D. Eisenhower 1945 saldırısı sırasında National Geographic Harita Departmanı tarafından hazırlanan Almanya haritasını kullanmıştı. “Ofisimdeki en faydalı kalem olacağını biliyorum,” diye yazmıştı harita dolabını aldıktan sonra. Pasifik Donanması’nın Başkomutanı Amiral Chester W. Nimitz’i taşıyan B–17 bir yağmur fırtınasında yolunu kaybettiğinde pilot, Society’nin Büyük Okyanus savaş sahnesi haritasını kullanarak güvenli bir iniş yapmıştı. “Harita,” diye yazmıştı Nimitz daha sonra Gilbert H. Grosvenor’a, “umulmadık ama çok faydalı bir yardım eli uzattı.”

B. Anthony Stewart, National Geographic Creative

Harita Departmanı sadece tarihi belgelemekle kalmadı, oluşmasına da katkıda bulundu. General Dwight D. Eisenhower 1945 saldırısı sırasında National Geographic Harita Departmanı tarafından hazırlanan Almanya haritasını kullanmıştı. “Ofisimdeki en faydalı kalem olacağını biliyorum,” diye yazmıştı harita dolabını aldıktan sonra. Pasifik Donanması’nın Başkomutanı Amiral Chester W. Nimitz’i taşıyan B–17 bir yağmur fırtınasında yolunu kaybettiğinde pilot, Society’nin Büyük Okyanus savaş sahnesi haritasını kullanarak güvenli bir iniş yapmıştı. “Harita,” diye yazmıştı Nimitz daha sonra Gilbert H. Grosvenor’a, “umulmadık ama çok faydalı bir yardım eli uzattı.”

B. Anthony Stewart, National Geographic Creative

“Önünüze tüm Dünya’yı gösteren bir harita açın,” demişti ABD Başkanı Franklin Delano Roosevelt, 23 Şubat 1942’de radyoları başına toplanmış olanlara. Japonların Pearl Harbor saldırısının üzerinden üç ay geçmişti. “Bu savaşın tüm dünyayı içine alan cephe hatlarına referanslar yaparken benimle birlikte haritayı takip edin.” Ve bu insanların pek çoğunun elindeki harita, National Geographic’in Aralık 1941 sayısında ek olarak verdiği Dünya haritası olmuştu.

1969 - Dünya'nın Uydusu

Dünya dışı bir güzelliğin ürünü olan 1969 yılına ait bu Ay haritası, tek bir düzlemde Ay’ın her iki yüzünü –yalnızca geceleri gördüğümüz tanıdık yüzünü değil gizli kalan yüzünü de– gösteriyordu. Harita Departmanı tarafından hazırlanan bütün haritalarda olduğu gibi kusursuzluk uğruna tüm olanaklar seferber edilmişti. Ay yüzeyindeki kraterleri tek tek gölgeleyen harita ressamı Tibor Toth, nesnesinin tüm yönlerini görmesi için birkaç hafta boyunca Arizona, Flagstaff’taki Lowell Gözlemevi’ne gönderilmişti. Harita, Güneş Sistemi’ndeki bilinen uydu gezegenlerin (o dönemde 32 taneydi) sayısını veriyor, Apollo’nun Ay’a iniş yolculuğu planını gösteriyor, Ay ve Güneş tutulmalarını açıklıyor ve Ay’ın döngülerinin diyagramını veriyordu.

1968 - Atlas Okyanusu'nun Tabanı

Denizlerin altındaki dünyanın haritası, dağ sıralarıyla kırılmış bir okyanus zemini ortaya çıkardı. Society jeofizikçileri Bruce Heezen ve Marie Tharp’ın çalışmalarına dayanan harita, kıta kayması ve levha tektoniği kavramlarını kitlelere taşıdı. Tharp, 1950’de Atlas Okyanusu’ndaki gemilerden alınan ses ölçümleriyle derinlikleri saptamaya başlamıştı –ama kendisine gemilere binme izni verilmiyordu. Bu öncü araştırması nedeniyle 1978’de Society’nin Hubbard Madalyası’yla ödüllendirildi.

1988 - Everest Dağı

Dünyanın en yüksek dağının Kasım 1988 tarihli haritası National Geographic Society ile kartograf, dağcı ve Boston Bilim Müzesi müdürü Bradford Washburn arasındaki ikinci işbirliğinin ürünüydü. (İlk işbirliği Büyük Kanyon’un 1978’de hazırlanan haritasıydı.) Bu projede 100 bin hektarlık bir bölgeyi haritalandırmak için Columbia uzay mekiğindeki yüksek çözünürlüklü bir fotoğraf makinesine ve 12 bin metrede uçan bir Learjet’ten katmanlandırma yapılarak çekilen 160 hava fotoğrafına bel bağlanmıştı.

2002 - Antarktika: Yeni Keşifler Çağı

Roald Amundsen, Ernest Shackleton ve Robert Falcon Scott 1900’lerin başlarında Güney Kutbu’na erişmek için birbirleriyle yarışmıştı. Derginin Şubat 2002 sayısına ek olarak verilen Antarktika haritasının metninde, “Günümüzün hedefi bilgi,” deniyordu. Haritada, yüzey yüksekliği, buz örtüsü kalınlığı ve buz akışkanlığı hızının yanı sıra uç bir iklime ve arazi yapısına sahip olan kıtada bulunan çok sayıdaki araştırma ve meteoroloji istasyonunun yeri de gösterilmişti. Kıyı şeridi, Radarsat’ın 1997 tarihli Antarktika’nın Haritalandırılması Misyonu’na dayanarak betimlenmişti ama metinde, “Antarktika bir haritacının kâbusudur. Çizildiğinde olasılıkla büyük oranda değişmiş olur,” cümlesine de yer verilmişti.

2009 - Venedik: Yok Olan Şehir

National Geographic’in Ağustos 2009 sayısında yayımlanan bir makale Venedik’in geçici güzelliğini onurlandırıyordu. “Ne kara ne de su olup, ikisinin arasında bir yerlerde ışıldayan kent,” demişti yazar Cathy Newman Venedik için. Kent halkı su konusunda deneyimli; denizin uzun dönemli etkilerini hafifletmek burada günlük yaşamın bir parçası. Harita, yükselen deniz ve batan temellerin karmaşıklığı nedeniyle Venedik’te düzenli olarak yaşanan su taşkını acqua alta’nın etkilerini gösteriyor. Alçak bölgeler (koyu mavi) çoğu kez sular altında kalan kesimleri vurguluyor. Haritadaki daireler, bölge sular altındayken konum ve yapı özellikleri nedeniyle su basma olasılığı yüksek binalara işaret ediyor.

Kadrolu haritacı Charles E. Riddiford, kartografi şefi olduğu 1923–1959 yılları arasında kolay okunurluğu sağlamak için zarif ve okunaklı harita fontları tasarladı. Society tarafından patenti alınan bu fontlar halen kullanılıyor.

Departman, 1957’de, küçük boyutlu bir seyyar uydu takip cihazı yoluyla yaratıcılığını uzay programına katkıda bulunma konusunda kullandı. Cihazın yaratıcısı Wellman Chamberlin (şef, 1964–1971) bunun yanı sıra küre üzerindeki mesafeleri ölçmeye yarayan plastikten yapılma akıllı şapka “jeometre”yi de icat etti.

Dünyanın hızı arttıkça haritacılık da ona ayak uydurdu. John B. Garver’ın (şef, 1982–1991) yönetimi sırasında kurulan Scitex bilgisayar sistemi öyle büyüktü ki, klimalı bir odaya koyulması gerekmiş, haritaların doğruluğunu artırır ve üretim sürecini kolaylaştırırken tek başına bu odayı sahiplenmişti. Allen Carroll (şef, 1998–2010) NGS’nin internetteki ilk interaktif atlası National Geographic MapMachine’i 1999 yılında lanse etti.

Geçmişte tek bir haritanın üretimi aylar alabiliyordu. Hızla gelişen dijital çağda National Geographic’in web sitesinde yayımlanan bazı haritalar artık birkaç saat içinde üretiliyor. Ama doğruluk hâlâ önemli. Harita Departmanı ikinci 100 yılına girerken ufukta neler mi gözüküyor?

“Kitle kaynaklı haritacılık herkese özel harita yapma olanağı verecek,” diyor Juan Valdés. “İnternete daha çok cihaz bağlandıkça kullanıcılar daha fazla nesnenin yerini saptayıp haritalandırıyor. Akıllı saatler ve gözlükler daha fazla jeolojik veri toplanmasını sağlayacak.”

“Ve tabii ki,” diye ekliyor, “yine de bu veriyi toplayıp analiz etmek için Society haritacılarına ihtiyaç olacak.”

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

1914 - Yeni Balkan Ülkeleri ve Orta Avrupa

National Geographic, Ağustos 1914’te, tarihin en kanlı çatışmalarından I. Dünya Savaşı’na sahne olan Avrupa ve Balkan Devletleri’nin bir haritasını yayımladı. Genel Yayın Yönetmeni Gilbert H. Grosvenor, yaklaşmakta olan savaşı hissederek haritaları bastırmış, mahzende depolayarak dağıtıma hazır tutmuştu. Okurlara verilen bilgiye göre harita, “National Geographic Society’nin üyelerine dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen ve tüm insanlığın dikkatini çeken olaylara dair en otantik bilgiyi ulaştırma politikasına uygundu.”

1991 - SSCB'nin Dağılışı

Siyasi imparatorlukların yükselişi ve düşüşü, bölgesel anlaşmazlıklar, çekilen kıyılar ve yeni bir ülkenin ortaya çıkışı haritaların çizilme ve adlandırılma biçimini etkiliyor. Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması Ukrayna’daki yer adlarının yüzde 90’ının değiştirilmesini gerektirmişti.

1944 - Almanya ve Civarı

Harita Departmanı sadece tarihi belgelemekle kalmadı, oluşmasına da katkıda bulundu. General Dwight D. Eisenhower 1945 saldırısı sırasında National Geographic Harita Departmanı tarafından hazırlanan Almanya haritasını kullanmıştı. “Ofisimdeki en faydalı kalem olacağını biliyorum,” diye yazmıştı harita dolabını aldıktan sonra. Pasifik Donanması’nın Başkomutanı Amiral Chester W. Nimitz’i taşıyan B–17 bir yağmur fırtınasında yolunu kaybettiğinde pilot, Society’nin Büyük Okyanus savaş sahnesi haritasını kullanarak güvenli bir iniş yapmıştı. “Harita,” diye yazmıştı Nimitz daha sonra Gilbert H. Grosvenor’a, “umulmadık ama çok faydalı bir yardım eli uzattı.”

B. Anthony Stewart, National Geographic Creative

Harita Departmanı sadece tarihi belgelemekle kalmadı, oluşmasına da katkıda bulundu. General Dwight D. Eisenhower 1945 saldırısı sırasında National Geographic Harita Departmanı tarafından hazırlanan Almanya haritasını kullanmıştı. “Ofisimdeki en faydalı kalem olacağını biliyorum,” diye yazmıştı harita dolabını aldıktan sonra. Pasifik Donanması’nın Başkomutanı Amiral Chester W. Nimitz’i taşıyan B–17 bir yağmur fırtınasında yolunu kaybettiğinde pilot, Society’nin Büyük Okyanus savaş sahnesi haritasını kullanarak güvenli bir iniş yapmıştı. “Harita,” diye yazmıştı Nimitz daha sonra Gilbert H. Grosvenor’a, “umulmadık ama çok faydalı bir yardım eli uzattı.”

B. Anthony Stewart, National Geographic Creative

“Önünüze tüm Dünya’yı gösteren bir harita açın,” demişti ABD Başkanı Franklin Delano Roosevelt, 23 Şubat 1942’de radyoları başına toplanmış olanlara. Japonların Pearl Harbor saldırısının üzerinden üç ay geçmişti. “Bu savaşın tüm dünyayı içine alan cephe hatlarına referanslar yaparken benimle birlikte haritayı takip edin.” Ve bu insanların pek çoğunun elindeki harita, National Geographic’in Aralık 1941 sayısında ek olarak verdiği Dünya haritası olmuştu.

1969 - Dünya'nın Uydusu

Dünya dışı bir güzelliğin ürünü olan 1969 yılına ait bu Ay haritası, tek bir düzlemde Ay’ın her iki yüzünü –yalnızca geceleri gördüğümüz tanıdık yüzünü değil gizli kalan yüzünü de– gösteriyordu. Harita Departmanı tarafından hazırlanan bütün haritalarda olduğu gibi kusursuzluk uğruna tüm olanaklar seferber edilmişti. Ay yüzeyindeki kraterleri tek tek gölgeleyen harita ressamı Tibor Toth, nesnesinin tüm yönlerini görmesi için birkaç hafta boyunca Arizona, Flagstaff’taki Lowell Gözlemevi’ne gönderilmişti. Harita, Güneş Sistemi’ndeki bilinen uydu gezegenlerin (o dönemde 32 taneydi) sayısını veriyor, Apollo’nun Ay’a iniş yolculuğu planını gösteriyor, Ay ve Güneş tutulmalarını açıklıyor ve Ay’ın döngülerinin diyagramını veriyordu.

1968 - Atlas Okyanusu'nun Tabanı

Denizlerin altındaki dünyanın haritası, dağ sıralarıyla kırılmış bir okyanus zemini ortaya çıkardı. Society jeofizikçileri Bruce Heezen ve Marie Tharp’ın çalışmalarına dayanan harita, kıta kayması ve levha tektoniği kavramlarını kitlelere taşıdı. Tharp, 1950’de Atlas Okyanusu’ndaki gemilerden alınan ses ölçümleriyle derinlikleri saptamaya başlamıştı –ama kendisine gemilere binme izni verilmiyordu. Bu öncü araştırması nedeniyle 1978’de Society’nin Hubbard Madalyası’yla ödüllendirildi.

1988 - Everest Dağı

Dünyanın en yüksek dağının Kasım 1988 tarihli haritası National Geographic Society ile kartograf, dağcı ve Boston Bilim Müzesi müdürü Bradford Washburn arasındaki ikinci işbirliğinin ürünüydü. (İlk işbirliği Büyük Kanyon’un 1978’de hazırlanan haritasıydı.) Bu projede 100 bin hektarlık bir bölgeyi haritalandırmak için Columbia uzay mekiğindeki yüksek çözünürlüklü bir fotoğraf makinesine ve 12 bin metrede uçan bir Learjet’ten katmanlandırma yapılarak çekilen 160 hava fotoğrafına bel bağlanmıştı.

2002 - Antarktika: Yeni Keşifler Çağı

Roald Amundsen, Ernest Shackleton ve Robert Falcon Scott 1900’lerin başlarında Güney Kutbu’na erişmek için birbirleriyle yarışmıştı. Derginin Şubat 2002 sayısına ek olarak verilen Antarktika haritasının metninde, “Günümüzün hedefi bilgi,” deniyordu. Haritada, yüzey yüksekliği, buz örtüsü kalınlığı ve buz akışkanlığı hızının yanı sıra uç bir iklime ve arazi yapısına sahip olan kıtada bulunan çok sayıdaki araştırma ve meteoroloji istasyonunun yeri de gösterilmişti. Kıyı şeridi, Radarsat’ın 1997 tarihli Antarktika’nın Haritalandırılması Misyonu’na dayanarak betimlenmişti ama metinde, “Antarktika bir haritacının kâbusudur. Çizildiğinde olasılıkla büyük oranda değişmiş olur,” cümlesine de yer verilmişti.

2009 - Venedik: Yok Olan Şehir

National Geographic’in Ağustos 2009 sayısında yayımlanan bir makale Venedik’in geçici güzelliğini onurlandırıyordu. “Ne kara ne de su olup, ikisinin arasında bir yerlerde ışıldayan kent,” demişti yazar Cathy Newman Venedik için. Kent halkı su konusunda deneyimli; denizin uzun dönemli etkilerini hafifletmek burada günlük yaşamın bir parçası. Harita, yükselen deniz ve batan temellerin karmaşıklığı nedeniyle Venedik’te düzenli olarak yaşanan su taşkını acqua alta’nın etkilerini gösteriyor. Alçak bölgeler (koyu mavi) çoğu kez sular altında kalan kesimleri vurguluyor. Haritadaki daireler, bölge sular altındayken konum ve yapı özellikleri nedeniyle su basma olasılığı yüksek binalara işaret ediyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA