TEMMUZ SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Dünya'dan Öte Hayat Var Mı?

Eva Van Den Berg

NASA/JPL-Caltech/SSI

10.4.2018

 

Dünya'dan Öte Hayat Var Mı?

Satürn, Güneş’in güçlü ışınlarının önüne geçerek tutulmasına yol açtığı sırada, Cassini, gezegenin ve halkalarının panoramik bir görüntüsünü yakalamış. Çığır açan veriler ortaya koyan misyon, üç uzay ajansı arasındaki yakın işbirliğinin ürünüydü.

Cassini–Huygens uzay aracı, Satürn’de olası yaşam üzerine ilginç ipuçları ortaya koydu.

Güneş Sistemi’nin daha önce görülmemiş muhteşem fotoğraflarını çeken ve Satürn’ün uydularından bazılarında yaşam olasılığı konusuna yepyeni bir ışık tutan Cassini–Huygens misyonu tam bir başarı öyküsü olarak kabul ediliyor. Uzun dönemli bir hayalin sonucu olarak gerçekleşen misyon, üç uzay ajansı arasındaki yakın işbirliğinin eseriydi: Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve İtalyan Uzay Ajansı (ASI). Misyon sırasında toplanan çok miktarda veri, daha fazla uzay keşfi yapılmasını destekleyecek önemli keşiflere yol açmasının yanı sıra, biliminsanlarının zaten sezinlediği bir şeyi de doğrulamış oldu: Çok uzak olmayan bir ufukta, kozmosa dair görüşlerimizde farklılık yaratacak değişiklikler görünüyor.

Cassini’nin öyküsü, 30 yıl önce uluslararası işbirliğine inanan iki biliminsanının fikir alışverişi yapmasıyla başladı. Almanya’daki Max Planck Aeronomi Enstitüsü’nün (günümüzdeki adıyla Max Planck Güneş Sistemi Araştırmaları Enstitüsü) eski araştırmacılarından Çinli gökbilimci Wing-Huen Ip bu bilimcilerden biriydi. Diğeriyse, Satürn’ün uydularından Titan’ın atmosferine girmek üzere tasarlanmış bir keşif aracı fırlatma fikrini ülkesinin uzay ajansı Centre National d’Études Spatiales’e (CNES) sunmuş olan Fransız bilimci Daniel Gautier.

Misyona, 1671’den yaşamını yitirdiği 1712 yılına kadar Paris Gözlemevi’nin yöneticiliğini yapan İtalyan gökbilimci, matematikçi ve mühendis Giovanni Cassini’nin adını verme fikri Ip’e aitti. Cassini, Satürn’ün dört uydusunu (İapetus, Dione, Rhea ve Tethys) keşfetmiş ve halkalarının bölümlerini tanımlamıştı.

Cassini uzay aracını ve Huygens keşif aracını (Holandalı gökbilimci Christiaan Huygens’ten esinle adlandırılmış) geliştirme misyonu bir ekip çalışması olacaktı. ESA keşif aracını, NASA uyduyu, ASI ise aracın dev antenini inşa edecekti.

Gerek bilimsel, gerek teknik açıdan zorlu ve aşırı pahalı olan misyon, birkaç kez iptal edilmenin eşiğine gelmişti. Son anda yaşanan mekanik aksaklıklara ve ertelemelere yol açan hava koşullarına rağmen, 15 Ekim 1997’de Florida, Cape Canaveral’dan fırlatılan bir Titan roketi ile uzay aracının ve ona bağlı keşif aracının Satürn yolculuğu başlamıştı. Aracın Satürn’e ulaşması 7 yıl aldı, uzay keşfi ise 13 yıl sürdü.


Jüpiter’in bulutlu atmosferi üzerinde asılı duran İo, çok sayıda uydusu bulunan gezegenin Galileo tarafından keşfedilen dört uydusundan biri. Ay ile eşit boyutta olmasına rağmen Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeninin yanında cüce gibi kalıyor. [Fotoğraf: NASA/JPL/Arizona Üniversitesi]

6,7 metrelik boyu, 4 metrelik eni ve 5 bin 712 kilogramlık cüssesiyle Cassini, uzaya gönderilen en ağır uzay araçlarından biriydi. Minimum yakıtla Satürn’e kadar gitmesi için başka gezegenlerin çekim gücünün desteğine gereksinim duyuyordu. Uçuş planı, gezegenlerin belirli biçimde sıralanmasını gerektiriyordu. Sırasıyla Venüs’ün yakınından iki, Dünya’nın ve Jüpiter’in yakınından birer kez geçen araç, Satürn’ün yörüngesine girecek hızı 30 Haziran 2004’te yakaladı.

Altı ay sonra, Noel gecesinde, aşağı yukarı 318 kilogram ağırlığında, yaklaşık 2,7 metre enindeki Huygens keşif aracı, Cassini’den ayrılıp Titan’a doğru alçalmaya başladı ve 14 Ocak 2005’te iniş yaptı. Huygens, Titan’ın atmosferinden geçtiği sırada maruz kaldığı yüksek sıcaklığa dayanacak biçimde tasarlanmıştı. İniş yaptıktan sonra 72 dakika boyunca çalıştı ve bu süre zarfında Cassini’ye veri akışı gerçekleştirdi. İniş yeri, üzeri olasılıkla buzdan çakıllarla kaplı sert ve düz bir yüzeydi. Aracı çevreleyen atmosferde, organik maddelerden oluştuğu düşünülen turuncumsu bir pus vardı.

Titan’ın atmosferinin yüzde beş kadarını oluşturan metan, anlaşıldığı kadarıyla suyun Dünya’da oynadığı role benzer bir işlev görüyor. Titan’da sıfırın altında 179 derecelik sıcaklıklar yaşansa da, Dünya ile pek çok benzer yanı da var. Verileri inceleyen Cornell Üniversitesi biliminsanları, uydunun yoğun atmosferinin güneş ışınlarıyla etkileşimi sonucu hidrojen siyanür oluştuğunu ve bir tür ilk yaşam formuna ev sahipliği yapabileceğini anladılar. “Hidrojen siyanür kendisiyle veya başka moleküllerle reaksiyona girerek polimer denilen uzun zincirler oluşturan organik bir kimyasal. Ve yaşam için olası bir katalizör,” diyor Cornell’deki araştırmayı yöneten Martin Rahm.

Cassini, 13 yıllık keşif yolcuğu sırasında, Dünya’nın 764 katı büyüklüğündeki Satürn’ün bilinmeyen yönlerini ortaya çıkardı. Methone, Pallene, Anthe, Daphnis ve Aegaeon gibi yeni uydular keşfetti. Diğer keşifleri arasındaysa kutuplardaki auroralar ve dev fırtınalar vardı. Güney yarıkürede saptanan bir fırtınanın çapı neredeyse 8 bin kilometreyi buluyordu.

Mark Garlick/Science Photo Library

Bu illüstrasyonda, Satürn’ün en büyük altıncı uydusu olan Enceladus’taki hidrotermal bacalardan su buharı kıvrımları ve buz püskürüyor. Buz tutmuş kabuğun altında, ilkel yaşamın tohumlarını barındırması olası bir okyanus yatıyor.

NASA/JPL-Caltech

Cassini, Dünya’nın 764 katı büyüklüğündeki Satürn’ün kuzey yarıküresi üzerinden geçiyor.

Mark Garlick/Science Photo Library

İllüstrasyonda, Satürn’ün yaşam için gerekli organik maddeleri barındıran uydusu Titan’a inen Huygens keşif aracı görülüyor. Keşif aracı, enerjisi tükenmeden önce bir saati aşkın bir süre boyunca bulunduğu ortamdan görsel yolladı.

NASA/JPL-Caltech

Yaklaşık 20 yıl kadar süren uzay yolculuğu ve keşfin ardından misyonu sona eren Cassini uzay aracı, son bir manevra yapıyor ve Satürn’ün uydularını kirletmemek için gezegenin atmosferinde kasten ölümcül bir yolculuğa çıkıyor.

Cassini sayesinde artık Satürn’ün halkalarının kalınlıklarını ve buz, toz ve kayalardan oluşan bölümlerinin bileşimini biliyoruz. Halka sisteminde, Cassini Bölmesi (4 bin 800 kilometre genişlikte), Encke Boşluğu (320 kilometre) ve Keeler Boşluğu (40 kilometre) başta olmak üzere bölgeleri ayıran bantlar da var.

Cassini–Huygens misyonunun en muhteşem keşifleri olarak kabul edilen bilgiler, Titan’dan ve Satürn’ün diğer uydularından geldi.

Satürn’ün altıncı büyük uydusu Enceladus’un donmuş kabuğu altında, ilkel yaşam kaynağı barındırıyor olabilecek bir okyanus yatıyor. Jüpiter çevresinde yörüngede dolaşan Cassini uzay aracında bulunan fotoğraf makineleriyle çekilen görüntüler, fışkıran buz partiküllerini ve okyanusun tabanında bulunan hidrotermal bacalardan püsküren su buharını gösteriyor. Donmuş uydu Dione’de, buzul kayalıkları ve son derece ince bir atmosferin varlığına işaret eden az sayıda moleküler oksijen iyonu var. Sünger görünümlü yapısı ve yamukluğuyla en tuhaf uydu olan Hyperion, yaşamın temel maddeleri olan hidrojen ve karbon bileşenlerini barındırıyor.

Cassini uzay aracı, 15 Eylül 2017’de evrene veda etti. Misyonun tamamlanması ve yakıtın bitmeye yaklaşması üzerine programcılar, gezegenin uydularında kirlilik yaratmaması için aracı Satürn’ün atmosferine kontrollü biçimde sokarak yanmasını sağladılar. Elde ettiği büyük miktarda veri incelenmeyi bekliyor ve önümüzdeki yıllarda olasılıkla çok daha fazla sıradışı bilgi ortaya çıkarmış olacak. Günümüzün uzay keşiflerinde her şey olanaklı gibi. Evrenin barındırdığı sürprizlerin peşindeyiz. Carl Sagan’ın bir zamanlar insanın kozmostaki serüveni hakkında söylediği gibi, “Gizemlerin en büyüğüne yaklaştığımızı biliyoruz.”

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

Mark Garlick/Science Photo Library

Bu illüstrasyonda, Satürn’ün en büyük altıncı uydusu olan Enceladus’taki hidrotermal bacalardan su buharı kıvrımları ve buz püskürüyor. Buz tutmuş kabuğun altında, ilkel yaşamın tohumlarını barındırması olası bir okyanus yatıyor.

NASA/JPL-Caltech

Cassini, Dünya’nın 764 katı büyüklüğündeki Satürn’ün kuzey yarıküresi üzerinden geçiyor.

Mark Garlick/Science Photo Library

İllüstrasyonda, Satürn’ün yaşam için gerekli organik maddeleri barındıran uydusu Titan’a inen Huygens keşif aracı görülüyor. Keşif aracı, enerjisi tükenmeden önce bir saati aşkın bir süre boyunca bulunduğu ortamdan görsel yolladı.

NASA/JPL-Caltech

Yaklaşık 20 yıl kadar süren uzay yolculuğu ve keşfin ardından misyonu sona eren Cassini uzay aracı, son bir manevra yapıyor ve Satürn’ün uydularını kirletmemek için gezegenin atmosferinde kasten ölümcül bir yolculuğa çıkıyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA