AĞUSTOS SAYISI BAYİDE!

ABONE OL


ABONE OL

Kaya İmparatorluğu

McKenzie Funk

Carsten Peter

29.1.2015

Kaya İmparatorluğu

Tırmanışçı Emily Harrington, Güney Çin’de, çökmüş bir mağaradan geriye kalan Ay Tepesi’ne zor yoldan çıkmayı seçmiş. Turistler içinse daha kolay bir seçenek mevcut: Kemerin altındaki manzara noktasına asfalt, tepeye de toprak bir yol uzanıyor.

Lazer tarama sistemi kullanan araştırmacılar tarihte bir ilke imza  attı ve Çin’in dev mağaraları yeraltının karanlık dünyasından günyüzüne ulaştı...

Çin’in –ve dünyanın– en büyük mağara salonlarından birinin zemininde, çamurun içinde çömelmiş haldeyiz. Sadece nefesimizin sesini duyuyoruz. Bir de uzaklarda bir yerlerde pıt pıt damlayan suyun sesi var. Görebildiğimiz yegâne şey boşluk... Sonra, lazer tarayıcıya bağlı bir dizüstü bilgisayarın ekranına dönüp bakıyoruz ve Hong Meigui Salonu kendini gösteriyor. Şu anda salonun tavanına doğru süzülüyoruz. Tarayıcının ışınlarını engellememek amacıyla çömeldiğimiz çamurun 290 metre kadar üzerinde, katedral kemerini andıran bir kavis çiziyor bu tavan. Ve şimdi de bir göl üzerinde asılı kalıyoruz bir süreliğine. Ardından, karşı kıyıda, kumsalda yere iniyoruz.

“Google Earth gibi,” diyorum ben.

Bilgisayarın başındaki yerbilimci Daniela Pani’ye göreyse “aynen Matrix filmindeki gibi.”

Mağaranın dijital versiyonu, gerçek yaşamda deneyimlenenden çok daha gerçek görüntüler sunuyor. Gerçek mağaralar karanlık olur. Zifiri karanlık. Büyük bir salonda önünüze ya da yukarıya baktığınızda, eskilerin karpit lambalarından kat kat fazlasını aydınlatan modern LED kafa lambalarıyla dahi olsa, ancak 50 metreye kadar uzanan bir alanı görebilirsiniz; daha fazlasını değil. Sis ya da uzayıp giden boşluk, en parlak ışığı bile yutar. Daha fazlasını görmeyi istemek de fazlasıyla doğaldır.

Andy Eavis de işte bu daha fazlasını görme isteğiyle, 30 küsur yıl önce, Güney Çin’e gelmiş. Genel olarak karst olarak bilinen ve düdenleri, kayadan kuleleri, sipsivri kayaların dantel gibi birbirine girdiği kaya ormanları ve yağmur sularının çözünebilir bir ana kayacı  –genelde kireçtaşı– asırlar boyunca eritmesiyle oluşup yok olan nehirleriyle başka bir dünyaya aitmiş gibi görünen coğrafi özellikler, en yoğun olarak, günümüzde halen dışa kapalı sayılabilecek bu ülkedeymiş. Ve çünkü, yeryüzünün henüz belgelenmemiş mağaraları arasında en yüksek sayıyı oluşturan bu örnekler, geleneksel Çin tablolarında resmedilen, simgeleşmiş görüntülerin birebir kopyası olan bir yeşil dağ manzarasının içinde –ve altında– yer alıyormuş.

Carsten Peter

Bir tekneci, yerin altından çıkan Poxin Nehri’nde turist gezdiriyor. Nehir, içinde 610 metre derinliğindeki çökmüş bir mağara olan Dashiwei Tiankeng’in de bulunduğu geniş jeoparkın bir parçası.

Carsten Peter

Dev Miao’dan yokuş yukarı çıkınca, Miao azınlığının üyeleri olan ve aynı mağara çatısı altında yaşayan 21 aileyle karşılaşıyorsunuz. Yaşlılar, bahar aylarında güvenilir olduğu için buraya geldiklerini söylüyor. Mağarada bugün bir basketbol sahası var, yakın zamana kadar içinde bir de okul varmış.

Carsten Peter

Fotoğrafçının ışığı, yüzölçümüne göre değerlendirildiğinde dünyanın en büyük ikinci mağara salonu kabul edilen Miao’daki yeşile çalan Getu He Nehri’ni aydınlatıyor.

Carsten Peter

İngilizlerin önderliğindeki keşif gezisinin üyeleri, yılda 127 santimetreden fazla yağış alan Guizhou ilinin güneyindeki Titan Salonu’na giderken bir yeraltı gölünde mola vermiş. Göl yağmurlarla oluşuyor, yağışlar durunca da yok oluyor.

Carsten Peter

Cedar Wright, Matt Segal ve Emily Harrington, Enshi Kanyonu’nda kireçtaşından bir kuleye çıkıyor.

Carsten Peter

Wright, Taş Ormanı’nda bir kulenin zirvesinde dengede duruyor. 270 milyon yıl önce sığ bir denizde biriken kireçtaşı, yoğun tropik yağmurlar sonucunda aşınmış.

Carsten Peter

Taş Ormanı, Güney Çin’in Kunming kenti yakınlarında, aşınmış ve erimiş kireçtaşından oluşan labirentimsi bir dünya. Burayı ilk ziyaret edenler, kaya oluşumlarına “Ay’a hayran kalan gergedan” ve “eriklere methiye düzen taşlar” gibi adlar vermiş.

Carsten Peter

Yabancı tırmanışçı ve dağcılar 20 yıl önce yakınlardaki kaya oluşumlarını ziyaret etmeye başladığında, Yangshuo kendi halinde bir köymüş. Bugünse yerli turistlerin sayısı yabancılardan çok daha fazla.

Carsten Peter

Segal ve Wright günbatımında, Ziyun Getu He Chuandong Ulusal Parkı’nda Büyük Kemer’den iniyor. Ve camdan yapılmış yeni bir asansör, ziyaretçileri kemerin ayağına bırakıyor. Wright’a göre her şey normal, “sadece Çin’in olaylara yaklaşımı farklı.”

Carsten Peter

Getu He nehrinin kıvrım yaptığı yerden yükselen bir kayaya tutunmuş Matt Segal, Chuanzhang Mağarası’nın Büyük Kemeri’ne tırmanıyor. Aşağıdaki nehirde dolaşan turist tekneleri Ziyun Getu He Chuandong Ulusal Parkı’nın daha kolay ulaşılır bir manzarasını sunuyor.

Carsten Peter

Dünyanın en büyük mağara salonlarından Hong Meigui’de yerin yüzlerce metre altında akan şelale, yüzeye son dönemde bolca yağmur düştüğüne işaret ediyor. Yüzlerce yıl boyunca damlayan sular, solda görülen benzeri dikitler oluşmasına yol açmış.

Carsten Peter

İlk olarak 1985 yılında İngiliz-Çin keşif ekibi tarafından incelenen Li Nehri üzerindeki Crown Mağarası, Guilin bölgesinin en önemli turistik yerlerinden biri durumuna geldi. İçinde süs eşyası satıcıları, yer altı trenleri ve binlerce ziyaretçi çeken dilek kuyuları var.

Carsten Peter

Popüler Li Nehri’nin normal Çin vatandaşları için değeri ne? 7,5 TL kadar: Manzarası 20 yuanlık banknotun arka yüzünü süslüyor. Büyük tur teknelerine ve küçük bambu sandallara doluşan turistler, yakındaki Guilin’den turizm patlaması yaşayan Yangshuo kentine nehirden bir günlük tur yapıyor.

Ki Eavis’in yıllar içinde defalarca ve bu kez de, kullanmaktan aşınmış mağaracılık çantaları yeni dizüstü bilgisayarlar, bataryalar ve 100 bin dolar değerindeki kiralık bir üçboyutlu lazer tarayıcıyla tıka basa dolu halde Çin’e gelmesinin nedeni de yine bu. Teknoloji bir mağarada gözün göremediğini yakalayabilir. Eavis’in planı da dünyanın en büyük salonlarının en az üçünde bir ay geçirmek, tarayıcıyı çalıştırmak ve tarihte ilk kez kesin ölçümlerini elde etmek.

Plastik imalat sektöründe bir servet yapmış olan kır saçlı, tıknaz yapılı, neredeyse 70 yaşındaki bu İngiliz’in kilometreye vurulduğunda günümüzde yaşayan herkesten daha fazla alan keşfetmiş olduğu sıkça dile getirilir. Eavis’in öncülük yaptığı keşif gezilerinde belgelenmiş yeni mağara kollarının uzunluğu 530 kilometreyi buluyor, üstelik çalışmalarının sonu da gelmiş değil. “Ben bunun için mağaracılık yapıyorum,” diyor. “Keşfetmek için. Mağaracılıkta ilk olma şansınız var. Keşfedilecek ülkeler, kıtalar kalmış olsaydı geriye, onları da keşfetmek isterdim.”

Bugün İngiliz Mağaracılık Kurumu’nun başkanı olan Eavis, Çin’e ilk olarak 1982 yılında gelmiş. Endonezya’daki bir keşif turundan dönüşte, Çin’in nemli güneydoğusundaki karst başkenti Guilin’de verdiği kısa bir molaymış bu. Zirvelerle çevrili kent ve kentin içinde yer aldığı Guangxi bölgesi o günlerde çok farklıymış. Bisiklet çok, araba azmış. Mavi iş kıyafetleri içindeki köylüler yabancıların yanına eskort olarak verilirmiş. Eavis ve ortağının, o gezide, turistik programın çoğunu es geçip Karst Jeolojisi Enstitüsü’nden yetkililerle buluşmasıyla kurulan ilişki, izleyen 30 yıl boyunca İngiliz ve Çinli mağaracıların kireçtaşı dünyasına yaptığı yolculuğun da temelini oluşturmuş. Üstelik keşifleri de Çin’in aynı süre içinde geçirdiği dönüşüm kadar hızlı ve çarpıcı bir biçimde gelişmiş.

Eavis bu kez 10 mağaracıdan oluşan uluslararası bir ekiple Guilin’de. Oraya ulaştığımızda, artık nüfusu 1 milyona yuvarlanmış olan kentte taksi ve motosikletlerin homurtusu karşılıyor bizi. Otoyolları, süper lüks dev AVM’leri, büyümeyi beslemek için taş ve maden ocaklarına dönüştürülen zirveleriyle yeni Çin, ekip açısından şaşkınlık verici bir görüntüde.  Özellikle de ekip üyelerinden Richard Walters ile Peter Smart için. İkili, 1985–1986 yıllarında, çığır açan Çin Mağaraları Projesi’ni oluşturan ve sayıları artık 25’e kadar ulaşan keşif gezilerinin ilkinde Guilin’de Eavis ile berabermiş. Bugüne kadar da bir daha gelmemişler.

Bu araştırma sırasında, telekomünikasyon girişimcisi Walters, daha önceki çalışmalarında Akdeniz’de II. Dünya Savaşı’ndan kalma batıklar keşfetmiş ve doğup büyüdüğü Sardinya Adası’ndaki mağaralarda astronotluk eğitimine destek vermiş olan Pani’yle birlikte tarayıcıyı kullanıyor olacak. 2009 yılında Bristol Üniversitesi’nden emekli olan ünlü karst uzmanı Smart’ın profesörlere yakışan bir sakalı ve yüzünde hep yamuk yumuk halde duran bir gözlüğü var. Modern bir desandör –mağarada iple iniş sırasında hızı kontrol eden alet– kullanmak için ikna edilmesi gerekiyor; çünkü kendisine göre eskisi de gayet iyi çalışıyor. Ancak lidar olarak da bilinen lazer taraması gibi bir yenilik karşısında tutucu davranmak şöyle dursun, aksine aşırı heyecanlanıyor. Çünkü aksi takdirde “mağaracılık sisler içinden bakmak gibi” kalıyor. Çin’de yaşanan tüm değişime rağmen, Guilin’den batıya, en büyük mağara salonlarına doğru yol alırken Smart’ın uzman gözüyle yaptığı tanımın coğrafyaya halen uyduğunu görüyoruz. “Yukarıdan bakınca,” diyor, “girintileri ve çıkıntılarıyla bir yumurta kabını andırıyor.”

Taramayı planladığımız ilk salon olan Hong Meigui’nin yüzölçümünün yaklaşık sekiz futbol sahası kadar olduğu düşünülüyor. Dünyanın bilinen en büyük mağara salonlarına ilişkin, mağaracılar arasında elden ele dolaşan 2012 tarihli listede –Malezya, İspanya, Umman, Belize ve Çin’in diğer yerlerindeki bazı rakiplerinin ardından– sekizinci sırada yer alıyor. Hacim olarak kaçıncı sırada yer aldığı sorusunu ise yapacağımız üçboyutlu çalışmayla biz yanıtlamayı umuyoruz. Keşif gezisinin bu ilk bölümündeki ana üssümüz yeraltında bir kamp değil; Çin Mağaraları Projesi tarafından ilk ziyaret edildiğinde nüfusu 5 bin olan Leye kentindeki, fabrika büyüklüğünde eski bir otel. Bu kentin nüfusu da artık bir zamanlardakinin katbekat üzerinde. Karst Enstitüsü uzmanlarının, varlığından 1998 yılında haberdar olduğu ve Çin Mağaraları Projesi’ninse bundan iki yıl sonra araştırdığı, gerek eni gerekse derinliği 610 metre olan yakınlardaki Dashiwei Tiankeng’i görmeye gelen turist sayısı da yılda 160 bini buluyor ve hatta aşıyor. Bu arada Eavis’in bir fotoğrafı da yerel müzede sergileniyor.

Hong Meigui’ye ulaşmak için arabayla –her gün– kente pek de uzak olmayan bir otoparka kadar gidip tulumlarımızı giyiyor, emniyet kemerlerimizi kuşanıyor, kask ve kafa lambalarımızı takıyor, sonra da bir–iki dakika boyunca ormanlık dağ yamacında pek de ilgi çekici bir görüntü oluşturmayan sıradan denebilecek bir açıklığa yürüyoruz. Çiftçilerin, tavandan sarkan bir kaya parçasından damlayan suyu toplamak için kullandığı beton sarnıcın yanından geçince mağara birdenbire soğuyor, sarplaşıyor, kararıyor. Çok kısa bir süre sonra artık başka bir dünyadayız. 

Devamını National Geographic Türkiye'nin Şubat sayısında veya iPad-iPhone edisyonunda okuyabilirsiniz.

Yorum Yaz

Toplam Yorum: 0

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.


Ghost is Here

Carsten Peter

Bir tekneci, yerin altından çıkan Poxin Nehri’nde turist gezdiriyor. Nehir, içinde 610 metre derinliğindeki çökmüş bir mağara olan Dashiwei Tiankeng’in de bulunduğu geniş jeoparkın bir parçası.

Carsten Peter

Dev Miao’dan yokuş yukarı çıkınca, Miao azınlığının üyeleri olan ve aynı mağara çatısı altında yaşayan 21 aileyle karşılaşıyorsunuz. Yaşlılar, bahar aylarında güvenilir olduğu için buraya geldiklerini söylüyor. Mağarada bugün bir basketbol sahası var, yakın zamana kadar içinde bir de okul varmış.

Carsten Peter

Fotoğrafçının ışığı, yüzölçümüne göre değerlendirildiğinde dünyanın en büyük ikinci mağara salonu kabul edilen Miao’daki yeşile çalan Getu He Nehri’ni aydınlatıyor.

Carsten Peter

İngilizlerin önderliğindeki keşif gezisinin üyeleri, yılda 127 santimetreden fazla yağış alan Guizhou ilinin güneyindeki Titan Salonu’na giderken bir yeraltı gölünde mola vermiş. Göl yağmurlarla oluşuyor, yağışlar durunca da yok oluyor.

Carsten Peter

Cedar Wright, Matt Segal ve Emily Harrington, Enshi Kanyonu’nda kireçtaşından bir kuleye çıkıyor.

Carsten Peter

Wright, Taş Ormanı’nda bir kulenin zirvesinde dengede duruyor. 270 milyon yıl önce sığ bir denizde biriken kireçtaşı, yoğun tropik yağmurlar sonucunda aşınmış.

Carsten Peter

Taş Ormanı, Güney Çin’in Kunming kenti yakınlarında, aşınmış ve erimiş kireçtaşından oluşan labirentimsi bir dünya. Burayı ilk ziyaret edenler, kaya oluşumlarına “Ay’a hayran kalan gergedan” ve “eriklere methiye düzen taşlar” gibi adlar vermiş.

Carsten Peter

Yabancı tırmanışçı ve dağcılar 20 yıl önce yakınlardaki kaya oluşumlarını ziyaret etmeye başladığında, Yangshuo kendi halinde bir köymüş. Bugünse yerli turistlerin sayısı yabancılardan çok daha fazla.

Carsten Peter

Segal ve Wright günbatımında, Ziyun Getu He Chuandong Ulusal Parkı’nda Büyük Kemer’den iniyor. Ve camdan yapılmış yeni bir asansör, ziyaretçileri kemerin ayağına bırakıyor. Wright’a göre her şey normal, “sadece Çin’in olaylara yaklaşımı farklı.”

Carsten Peter

Getu He nehrinin kıvrım yaptığı yerden yükselen bir kayaya tutunmuş Matt Segal, Chuanzhang Mağarası’nın Büyük Kemeri’ne tırmanıyor. Aşağıdaki nehirde dolaşan turist tekneleri Ziyun Getu He Chuandong Ulusal Parkı’nın daha kolay ulaşılır bir manzarasını sunuyor.

Carsten Peter

Dünyanın en büyük mağara salonlarından Hong Meigui’de yerin yüzlerce metre altında akan şelale, yüzeye son dönemde bolca yağmur düştüğüne işaret ediyor. Yüzlerce yıl boyunca damlayan sular, solda görülen benzeri dikitler oluşmasına yol açmış.

Carsten Peter

İlk olarak 1985 yılında İngiliz-Çin keşif ekibi tarafından incelenen Li Nehri üzerindeki Crown Mağarası, Guilin bölgesinin en önemli turistik yerlerinden biri durumuna geldi. İçinde süs eşyası satıcıları, yer altı trenleri ve binlerce ziyaretçi çeken dilek kuyuları var.

Carsten Peter

Popüler Li Nehri’nin normal Çin vatandaşları için değeri ne? 7,5 TL kadar: Manzarası 20 yuanlık banknotun arka yüzünü süslüyor. Büyük tur teknelerine ve küçük bambu sandallara doluşan turistler, yakındaki Guilin’den turizm patlaması yaşayan Yangshuo kentine nehirden bir günlük tur yapıyor.

GİRİŞ YAP

Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yapabilirsiniz.

Şifremi Unuttum Üye Olmak İstiyorum

İletişim İzni Koşullarını okudum, kabul ediyorum.
Zaten üyeyim

Lütfen kayıtlı email adresinizi giriniz.

Geri Dön

VEYA